Uw ziekenhuis met lokaties in Arnhem, Zevenaar, Velp, Dieren en Arnhem-Zuid.


Chronische alvleesklierontsteking

Wat is chronische alvleesklierontsteking?

Voor uitleg over de algemene werking van het spijsverteringsstelsel, kunt u deze link aanklikken.

De alvleesklier (pancreas) is een langgerekte trosvormige klier. De alvleesklier speelt onder andere een belangrijke rol bij de spijsvertering. Bij volwassen mensen is de lengte ongeveer twaalf tot vijftien centimeter en de dikte ongeveer één tot drie centimeter. De alvleesklier ligt achter in de bovenbuik, vlak voor de wervelkolom. Aan de onderzijde van de alvleesklier bevindt zich de dunne darm.

Galwegen, lever en alvleesklier

De alvleesklier kan in de lengte worden opgedeeld in drie delen:

  • De kop: het gedeelte van de alvleesklier dat het dichtst bij de dunne darm ligt. Deze ligt in het midden van de buik, onder de lever en tegen de twaalfvingerige darm.
  • Het lichaam: het middengedeelte van de alvleesklier bevindt zich achter de maag.
  • De staart: het laatste deel van de alvleesklier en deze ligt links in de buikholte dicht bij de milt en de linkernier.

Functie

De alvleesklier heeft twee belangrijke, verschillende functies: de exocriene en de endocriene functie.

  • Spijsvertering (exocriene functie): De alvleesklier produceert spijsverteringssappen, die bevatten enzymen. Die enzymen zijn nodig voor de vertering van eiwitten, suikers en vetten. Door de alvleesklier lopen veel kleine afvoerkanaaltjes, die uiteindelijk samenkomen in de grote afvoergang van de alvleesklier. De spijsverteringsenzymen die de alvleesklier produceert, gaan door deze kanaaltjes naar de afvoergang van de alvleesklier. De afvoergang van de alvleesklier mondt samen met de grote galgang uit in een sluitspiertje aan het uiteinde van de alvleesklierbuis (papil van Vater). Deze ligt ter hoogte van de kop van de alvleesklier in de wand van de twaalfvingerige darm. De alvleesklier- en galsappen worden daar afgegeven aan de twaalfvingerige darm en zorgen voor een goede vertering van het voedsel. De alvleesklier produceert per dag ruim een liter alvleeskliersap. Dit sap wordt niet de hele dag door afgegeven aan de twaalfvingerige darm. Wanneer we voedsel zien, ruiken, proeven of doorslikken, krijgen de hersenen een seintje dat er voedsel in aantocht is. Dit signaal wordt ook doorgegeven aan de alvleesklier. Deze begint vervolgens met het aanmaken van alvleeskliersap. Ook de aanwezigheid van voedsel in de maag en de twaalfvingerige darm stimuleert de alvleesklier tot het aanmaken van alvleeskliersap. De spijsverteringsenzymen in het alvleeskliersap werken in op de voedselbrij in de dunne darm. Hierdoor komen belangrijke voedingsstoffen vrij. Deze voedingsstoffen kunnen vervolgens via de wand van de dunne darm in ons lichaam worden opgenomen.
  • Bloedsuiker regulatie (endocriene functie): In de alvleesklier zitten kleine klieren die onder andere het hormoon insuline produceren. Deze kliertjes heten de ‘Eilandjes van Langerhans’. Naast insuline produceren ze ook glucagon. Glucagon en insuline spelen een belangrijke rol bij de suikerstofwisseling in ons lichaam. Zij zorgen ervoor dat het bloedsuikergehalte in het lichaam in evenwicht blijft. De alvleesklier reageert op de hoeveelheid suiker in het bloed. Is het suikergehalte verhoogd, bijvoorbeeld na een maaltijd, dan wordt er meer insuline aangemaakt. Bij een laag suikergehalte gaat de alvleesklier juist glucagon produceren en minder insuline. Bij suikerziekte is er sprake van een slechte regulatie van dit suikergehalte. Dit komt doordat er geen of onvoldoende insuline wordt geproduceerd. Hierdoor kan het bloedsuikergehalte sterk verhoogd raken. Dit kan allerlei klachten en schade aan het lichaam geven.


Een alvleesklierontsteking (pancreatitis) is een ernstige aandoening. Deze ontsteking kan verschillende oorzaken hebben, maar ontstaat niet door bacteriën. Normaal gesproken worden de spijsverteringsenzymen die de alvleesklier produceert pas in de dunne darm actief, waarna ze het voedsel helpen verteren. Bij een alvleesklierontsteking gaan de enzymen al in de alvleesklier zelf aan het werk. Dit veroorzaakt schade aan de alvleesklier. Als gevolg hiervan worden nog meer enzymen afgescheiden, waardoor de alvleesklier steeds verder wordt verteerd. Hierdoor raakt de alvleesklier ontstoken.

Acute alvleesklierontsteking

Bij een chronische alvleesklierontsteking is er sprake van een steeds terugkerende of langdurige ontsteking, die vaak mild verloopt. Door de chronische ontsteking kan de functie van de alvleesklier steeds verder achteruit gaan met zelfs blijvende schade als gevolg. Als gevolg van een langdurige ontsteking verdwijnen alvleeskliercellen, die niet worden vervangen door nieuwe gezonde cellen, maar door littekenweefsel. De afvoergang van de alvleesklier kan hierdoor vernauwd raken. Dit chronische ontstekingsproces kan veel pijn veroorzaken.

Wat zijn de klachten?

Omdat de alvleesklier een grote reservecapaciteit heeft, kan deze nog een tijd normaal blijven werken. U hoeft daarom niet altijd direct klachten te hebben bij een chronische alvleesklierontsteking. Per patiënt verschilt het moment waarop er wel klachten ontstaan. Meestal treden er eerst spijsverteringsklachten op, zoals diarree. Pas later kunnen pijnklachten en/of
problemen in de regulatie van het bloedsuiker optreden. Bij een chronische alvleesklierontsteking worden perioden met veel klachten vaak afgewisseld door perioden met weinig klachten.

De meest voorkomende klachten bij chronische alvleesklierontsteking zijn:

  • Buikpijn
  • Vetdiarree
  • Gewichtsverlies

Wat is de oorzaak?

Er zijn verschillende oorzaken bekend die een chronische alvleesklierontsteking tot gevolg kunnen hebben. Meestal wordt een chronische alvleesklierontsteking veroorzaakt door:

  • Langdurig alcoholgebruik
  • Herhaalde aanvallen van acute alvleesklierontsteking
  • Een onbekende factor (idiopathische alvleesklierontsteking)

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Er zijn verschillende onderzoeken mogelijk om chronische alvleesklierontsteking aan te tonen. Meestal is er een combinatie van onderzoeken nodig om de diagnose met zekerheid vast te stellen. De meest gebruikelijke onderzoeken zijn:

  • Bloedonderzoek
  • Echografie
  • Endo-echografie
  • Röntgenonderzoek: CT-scan, MRI
  • Faecesonderzoek

Welk specialisme?

MDL-ziekten.

Behandelmethoden

Bij een chronische alvleesklierontsteking bestaan verschillende behandelingsmogelijkheden. Afhankelijk van uw klachten en de ernst van de ontsteking, bepaalt de arts welke behandeling u krijgt. De meest gebruikelijke behandelingen zijn:

  • Medicatie
  • Andere voeding
  • Endoscopische behandeling: ERCP
  • Operatie
  • Behandeling van een pseudocyste

Links

Folder Maag Lever Darm Stichting "Chronische alvleesklierontsteking"
www.alvleeskliervereniging.nl