1. Privacy bij wetenschappelijk onderzoek
Mijn rechten en privacy
Patiënte met arts en verpleegkundige in behandelkamer

Uw arts kan vragen of u mee wilt werken aan wetenschappelijk onderzoek. Behalve artsen, doen ook hulpverleners als fysiotherapeuten en verpleegkundigen medisch-wetenschappelijk onderzoek. Meedoen aan een onderzoek kan betekenen dat we bij u (extra) bloed of ander lichaamsmateriaal afnemen. Of dat we u vragen om een vragenlijst in te vullen. Ook kunnen we u vragen om deel te nemen aan een onderzoek waarin bijvoorbeeld een nieuw geneesmiddel of een nieuwe operatietechniek wordt onderzocht.

Toestemming geven

Als u besluit om mee te doen aan een onderzoek, moet u altijd toestemming geven. Meestal vragen we u om een toestemmingsverklaring te ondertekenen. Soms is mondelinge toestemming voldoende. U bent nooit verplicht om aan een onderzoek mee te doen. Als u besluit om niet mee te doen, hoeft u hiervoor geen reden op te geven. Welke beslissing u ook neemt, het heeft geen gevolgen voor de behandeling.

Zelfs als u (schriftelijk) toestemming heeft gegeven, kunt u op elk moment stoppen met het onderzoek. Ook daarvoor hoeft u geen reden te geven. Bij sommige onderzoeken is het echter niet mogelijk om ineens te stoppen. Bijvoorbeeld als het medicijn dat u heeft gekregen, langzaam moet worden afgebouwd. Hierover krijgt u dan van tevoren informatie.

Uitzondering: geen toestemming

Bij hoge uitzondering en onder strenge voorwaarden mag een onderzoek worden gestart zonder uw toestemming. Bijvoorbeeld bij onderzoek naar een geneesmiddel voor de behandeling van patiënten die net een hartaanval hebben gehad. Er moet dan wel een reële kans zijn dat de gezondheid van de deelnemende patiënt verbetert door de behandeling.

Als u niet in staat bent om zelf toestemming te geven en er is iemand die plaatsvervangende toestemming mag geven, dan moeten wij hem of haar om toestemming vragen. Zodra u het zelf weer kunt, moeten we het verzoek aan u voorleggen.

Ook kan een arts of onderzoeker onder bepaalde voorwaarden zonder uw toestemming  wetenschappelijk onderzoek doen met uw gegevens uit het medisch dossier. Dit kan alleen als het vragen van toestemming in redelijkheid niet mogelijk is (bijvoorbeeld bij overlijden) of in redelijkheid niet verlangd kan worden (bijvoorbeeld bij een grootschalig onderzoek met veel patiënten). In deze gevallen is wetenschappelijk onderzoek door een arts of onderzoeker toch mogelijk wanneer het onderzoek een algemeen belang dient, het onderzoek niet zonder deze gegevens kan worden uitgevoerd en u hiertegen niet eerder bezwaar heeft gemaakt. Een eventueel bezwaar kunt u doorgeven aan uw arts.

Bij sommige ingrepen en onderzoeken halen we lichaamsweefsel (zoals bloed, huid of spierweefsel) bij u weg voor verder onderzoek. Het materiaal dat overblijft, kan worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Bij voorkeur maken we gebruik van anoniem of gecodeerd materiaal. Mocht een onderzoeker uw persoonlijke gegevens toch nodig hebben, dan vraagt uw specialist u vooraf om toestemming. Als u bezwaar heeft tegen het (eventuele) gebruik van restmateriaal, laat dit dan vóór de ingreep weten aan uw arts.