Aandoening, behandeling en onderzoek
Specialist in spreekkamer geeft patiënte een hand
Laatste informatie over het coronavirus

Voeding voor baby’s

Hier leest u informatie over voeding in het eerste levensjaar. In deze informatie beschrijven we de gemiddelde ontwikkeling. Elke baby volgt zijn eigen tempo. De gegeven voorbeelden zijn richtlijnen. Overleg bij twijfel of vragen altijd met een expert.

Borstvoeding is de beste voeding voor pasgeboren baby’s. We raden u daarom aan om de eerste zes maanden uitsluitend borstvoeding te geven. Borstvoeding kunt u het beste op verzoek geven. Dit betekent dat u uw baby voedt wanneer uw baby vroege hongersignalen laat zien, zoals: 

  • zuigbewegingen met de lipjes;
  • sabbelen op vingers of vuistje;
  • bewegen van armen en benen;
  • hoofdje draaien of zoeken met het mondje;
  • mondje gaat open als de lipjes worden aangeraakt;
  • zuigen op duim of fopspeen.

U hoeft niet bang te zijn dat uw baby te weinig drinkt; uw baby neemt wat hij of zij nodig heeft. Uw melkproductie past zich hierop aan. Borstvoeding geven is iets wat u leert door het te doen. Mocht u hierbij hulp nodig hebben, dan kunt u een beroep doen op een (kraam)verpleegkundige, verloskundige, lactatiekundige of op borstvoedingsorganisatie La Leche League.

Wanneer u geen borstvoeding kan of wil geven, dan kiest u voor een zuigelingenvoeding. Kies voor het merk waar u zich prettig bij voelt.

Voor de bereiding van de meeste zuigelingenvoeding gebruikt u per 30 milliliter water één afgestreken maatschep poeder. Hiervoor kunt u gewoon water uit de kraan gebruiken. Werk schoon en hygiënisch. Volg altijd de instructies die vermeld staan op de verpakking.

Een handige rekensom om de hoeveelheid voeding te berekenen: 150 milliliter x gewicht (in kg) = voeding per 24 uur.
Deze hoeveelheid verdeelt u dan over het aantal voedingen dat u wilt geven.

Vitaminegebruik 

Borstvoeding en zuigelingenvoeding bevatten (bijna) alle vitamines die nodig zijn voor baby’s. In onderstaand schema is te lezen welke vitamines extra nodig zijn. 

 

Vanaf wanneer

Hoeveel

Hoelang

Vitamine D

Vanaf dag 8

10 microgram
per dag

Tot 4 jaar

Vitamine K

Vanaf dag 8, als u minder dan 500 milliliter kunstvoeding per dag geeft

150 microgram
per dag

Tot en met 12 weken

Pasgeboren baby’s van 1-3 weken 

Bij pasgeboren baby’s is het bijna onmogelijk om u aan een voedings- of slaapschema te houden, omdat ze vrijwel de hele dag slapen. De eerste twee tot drie maanden bepalen de reflexen in het mondgebied het zuigen, slikken en ademhalen. Het zuigen en slikken is hierbij de belangrijkste reflex. Ook ziet u dat de baby naar de tepel zoekt. Dit gaat over van onwillekeurig zoeken wanneer er rond de mond een prikkel gegeven wordt, naar gericht zoeken en het openen van de mond.

Borstvoeding geeft u op verzoek of ongeveer om de twee tot drie uur. Dit is ook belangrijk om de melkproductie te stimuleren en op gang te brengen. Sommige baby’s laten ’s ochtends meer tijd tussen de voeding en drinken in de vroege avond meer. Dit wordt clusteren genoemd. Dit zegt niks over de melkproductie of kwaliteit, maar hier legt uw baby een voorraad aan voor een wat langere pauze in de nacht.

Ook bij flesvoeding kunt u kiezen voor voeden op verzoek van uw baby of ongeveer om de drie uur. Mocht u behoefte hebben aan meer houvast, dan kunt u onderstaand schema gebruiken. 

Tijdstip

Voeding

07.00

90 ml zuigelingenvoeding

10.00

90 ml zuigelingenvoeding

13.00

90 ml zuigelingenvoeding

16.00

90 ml zuigelingenvoeding

19.00

90 ml zuigelingenvoeding

21.00

90 ml zuigelingenvoeding

00.00

90 ml zuigelingenvoeding

03.00

90 ml zuigelingenvoeding

  • Aantal voedingen per dag: 7
  • Hoeveelheid flesvoeding: 75 - 110 milliliter per keer
  • Aantal uren slaap overdag: ongeveer 5,5 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Baby’s van 4 - 8 weken 

Vanaf vier weken is meestal de productie van moedermelk goed op gang en kan uw baby wat langer achter elkaar wakker blijven. Vanaf deze leeftijd komt het clusteren wat meer voor en kan het zijn dat uw baby in de vroege avond erg vaak aan de borst wil drinken om zo ’s nachts langer te kunnen slapen.
Er komt wat meer ritme in de dutjes van uw baby en u kunt meer ritme aanbrengen tijdens de wakkere momenten van uw baby. Vaak is het ritme: slapen – voeden – spelen – slapen – voeden – spelen enzovoort. Leg uw baby ergens te slapen waar niet teveel prikkels zijn. 

Borstvoeding geeft u op verzoek of ongeveer om de drie uur. Ook bij flesvoeding kunt u kiezen voor voeden op verzoek of ongeveer om de drie tot vier uur. Als uw baby overdag een langer dutje doet, kunt u hier vier uur tussen twee voedingen aanhouden. Mocht u behoefte hebben aan meer houvast, dan kunt u onderstaand schema gebruiken. 

Tijdstip

Voeding

07.00

100 ml zuigelingenvoeding

10.30-11.00

100 ml zuigelingenvoeding

14.00-14.30

100 ml zuigelingenvoeding

evt. 17.00

100 ml zuigelingenvoeding

18.00

100 ml zuigelingenvoeding

22.30-23.00

100 ml zuigelingenvoeding - nachtvoeding in het donker geven met zo min mogelijk prikkels

02.30

100 ml zuigelingenvoeding - nachtvoeding in het donker geven met zo min mogelijk prikkels

  • Aantal voedingen per dag: 6 of 7
  • Hoeveelheid flesvoeding: 7 keer 75 - 110 milliliter of 6 keer 110 - 150 milliliter
  • Aantal uren slaap overdag: ongeveer 4,5 uur
  • Aantal uren ’s nachts: ongeveer 12 uur

Baby’s van 8 - 12 weken 

Baby’s vanaf acht weken moeten het in principe met zes voedingen per dag kunnen redden. U kunt ervoor kiezen om de voedingen van overdag wat groter te maken dan de voeding midden in de nacht om uw baby te laten wennen om ’s nachts minder of niet te eten. Op deze leeftijd is er ook meer sprake van een dag-en-nachtritme. U kunt starten met een slaapritueel zodat het duidelijk is dat de dag overgaat in de nacht en dat het tijd is om te gaan slapen.
Borstvoeding geeft u op verzoek of om de drie tot vier uur. Ook bij flesvoeding kunt u kiezen voor voeden op verzoek of ongeveer om de drie tot vier uur. Mocht u behoefte hebben aan meer houvast, dan kunt u onderstaand schema gebruiken. 

Tijdstip

Voeding

07.00

130 ml zuigelingenvoeding

11.00

130 ml zuigelingenvoeding

14.30

130 ml zuigelingenvoeding

18.00

130 ml zuigelingenvoeding

23.00

130 ml zuigelingenvoeding - nachtvoeding in het donker geven met zo min mogelijk prikkels

03.00

110 ml zuigelingenvoeding - nachtvoeding in het donker geven met zo min mogelijk prikkels

  • Aantal voedingen per dag: 6
  • Hoeveelheid flesvoeding: 6 keer 110 - 150 milliliter
  • Aantal uren slaap overdag: ongeveer 3,5 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Baby’s van 4 maanden 

Vanaf vier maanden kan uw baby zonder de nachtelijke voeding van 03.00. U geeft dan voordat uzelf gaat slapen de laatste voeding. Dit kan betekenen dat uw baby doorslaapt. Doorslapen is wanneer een baby minimaal vijf uur onafgebroken slaapt. Borstgevoede baby’s doen er over het algemeen langer over om ’s nachts door te slapen.

U kunt nu ook beginnen met (oefen)hapjes, als uw baby er klaar voor is. Uw baby is er klaar voor als hij of zij interesse toont in uw eten of smakkende geluidjes maakt. Voorwaarde is wel dat uw baby kan zitten en goed slikt. Begin er in ieder geval voor de leeftijd van zes maanden mee.

Het eten van een lepel is een belangrijke stap in de ontwikkeling van uw baby. U gaat uw baby op een andere manier voeden. Uw baby leert nieuwe smaken en structuren kennen en traint zijn mondspieren. Dit heeft tijd nodig. Baby’s doen er ongeveer vier tot zes weken over om het eten van een lepel onder de knie te krijgen. Het leren eten begint vaak met sabbelen op de lepel. Door tongbewegingen wordt een gedeelte van het hapje ook de mond uitgewerkt. Hierdoor kan het onterecht lijken of uw baby het niet lekker vindt of niet wil eten. Uw baby is aan het leren.

Kijk naar uw baby en volg zijn of haar tempo. Al snel lukt het steeds beter om de mond te openen, met de bovenlip af te happen en het voedsel naar achter in de mond te brengen met de tong en het uiteindelijk door te slikken. U kunt het beste beginnen met lepeltjes geprakte groente of geprakt fruit. Baby’s hebben vaak wel de voorkeur voor zachte groenten als bloemkool, wortel, pompoen of broccoli. Kook of stoom de groente in water zonder zout. Begin met zacht en zoet fruit als banaan, mango, meloen en peer. Wanneer u pap wilt geven, kunt u beginnen met rijstebloem.

Borstvoeding geeft u op verzoek of om de drie tot vier uur. Ook bij flesvoeding kunt u kiezen voor voeden op verzoek of ongeveer om de drie tot vier uur. Mocht u behoefte hebben aan meer houvast, dan kunt u onderstaand schema gebruiken.

Tijdstip

Voeding

07.00

130-180 ml zuigelingenvoeding

10.30-11.00

130-180 ml zuigelingenvoeding

14.30

130-180 ml zuigelingenvoeding

18.00

130-180 ml zuigelingenvoeding

22.30-23.00

130-180 ml zuigelingenvoeding - nachtvoeding in het donker geven met zo min mogelijk prikkels

Geef de lepelvoeding op een wakker moment, tussen de melkvoedingen door. 

  • Aantal voedingen per dag: 5
  • Hoeveelheid flesvoeding: 5 keer 130–180 milliliter
  • Aantal uren slaap ’s overdag: ongeveer 3 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Om de kans op allergieën te verkleinen, is het belangrijk om producten als pinda’s en ei ook vroeg aan te bieden. Voeg bijvoorbeeld ei toe aan de groentehap en een theelepel (ongezouten) pindakaas aan de fruithap. Het is belangrijk om dit wel vooraf te bespreken met een (consultatiebureau)arts.

Baby’s van 5 maanden 

Als uw baby er klaar voor is dan kunt u een begin maken met het overstappen naar vier voedingen per dag. De voeding van 22.30 uur slaat u over. Wanneer u ervoor kiest om rijstebloempap te geven, kan dit ook met afgekolfde melk.
De oefenhapjes worden langzaam groter, maar vervangen de melkvoedingen nog niet.

Borstvoeding geeft u op verzoek of om de vier uur. Ook bij flesvoeding kunt u kiezen voor voeden op verzoek of ongeveer om de vier uur. Mocht u behoefte hebben aan meer houvast, kunt u onderstaand schema gebruiken.

Tijdstip

Voeding

07.00

180-200 ml zuigelingenvoeding, desgewenst met rijstebloem

09.30

geprakt fruit

11.00

180-200 ml zuigelingenvoeding

15.00

180-200 ml zuigelingenvoeding

17.00

geprakte groente

19.00-19.30

180-200 ml zuigelingenvoeding, desgewenst met rijstebloem

  • Aantal voedingen per dag: 4
  • Hoeveelheid flesvoeding: ongeveer 4 keer 180-200 milliliter
  • Aantal uren slaap ’s overdag: ongeveer 3 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Baby’s van 6 en 7 maanden 

Geleidelijk gaat u borst- of flesvoeding vervangen voor vaste voeding. Houd u er rekening mee dat uw baby ongeveer één week nodig heeft om de portie groot genoeg te maken zodat deze één melkvoeding kan vervangen. De hoeveelheid melkvoeding hangt af van uw baby. Wanneer u zuigelingenvoeding geeft, kunt u nu de overstap maken naar opvolgmelk nummer 2.

De eerste twee levensjaren zijn het belangrijkst voor de smaakontwikkeling. Baby’s hebben meer smaakpapillen dan volwassen en zijn dus gevoeliger voor nieuwe smaken. Door herhaalt een nieuwe smaak aan te bieden, went uw baby vanzelf aan een nieuwe smaak. Soms is dit wel vijftien keer nodig. Borstgevoede baby’s hebben al een lichte voorsprong in die ontwikkeling, omdat ze via de borstvoeding al gewend zijn aan telkens andere smaken.

Waar u eerder nog de voeding erg fijn maakte, kunt u deze nu steeds grover laten. Als uw baby dit ook makkelijk kan eten, gaat u langzaam over naar kleine stukjes. Vanaf zeven maanden kunt u starten met brood. Het brood hoeft niet belegd te zijn, alleen margarine is voldoende. Geef hierbij ook de korst. Als uw baby nog geen tanden heeft, kan hij daar wel op sabbelen en ook dit is goed voor de ontwikkeling van de mondspieren. De darmen moeten wennen aan de vezels in de voeding. Begin daarom met stukjes lichtbruin brood, witte pasta, witte rijst en rijstebloempap. Als dit goed gaat, dan kunt u de overstap maken naar volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst of pap van volkorenmeel.
Wanneer u er voor kiest om uw baby vegetarisch te laten eten, kan dit. Let er dan wel op dat u voldoende goede vleesvervangers gebruikt, die geen zout bevatten, maar wel voldoende ijzer.

Voorbeelddagmenu (de hoeveelheden zijn een richtlijn)

Tijdstip

Voeding

07.00

borstvoeding of 200 ml pap gemaakt van gekolfde melk of zuigelingenvoeding

09.30

fijngemaakt fruit, water of slappe afgekoelde thee

12.00

borstvoeding of 200 ml pap gemaakt van gekolfde melk of zuigelingenvoeding

14.30

borstvoeding of 130-180 ml zuigelingenvoeding, dit afbouwen, vervangen voor water of slappe afgekoelde thee en oefenen met broodkorst

17.00

1-2 eetlepels fijngemaakte aardappelen of rijst                    

3 eetlepels fijn gemaakte groente                        

1 eetlepel fijngemaakt, gekookt of zacht gebakken vlees, kip, vis of vleesvervanger, bereid met vloeibare bakboter of olie

19.00-19.30

borstvoeding of 150-200 ml zuigelingenvoeding

  • Aantal voedingen per dag: 5
  • Hoeveelheid melk per dag: in totaal ongeveer 600-650 milliliter
  • Aantal uren slaap ’s overdag: ongeveer 3 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Baby’s van 8 en 9 maanden 

Op deze leeftijd gaat de lepelvoeding steeds meer de melkvoeding vervangen. Uw baby leert steeds meer smaken en structuren kennen.

Zorg dat eten leuk is. Dwing uw baby niet om iets te proeven en kijk naar de signalen. Uw baby vindt niet alles lekker en dat hoeft ook niet. Iedereen heeft zijn eigen voorkeuren. Nu is het moment dat uw baby zich kan ontwikkelen tot een goede eter. Een goede eter is een kind dat met plezier aan tafel zit, dat alles eet en nieuwe smaken probeert. Dit betekent niet dat het bord altijd leeg moet. Baby’s hebben van zichzelf een zeer goed honger- en verzadigingsgevoel. Uw baby dwingen om het bord leeg te eten, zorgt er vooral voor dat dit verstoord wordt. Ouders bepalen wat en wanneer er gegeten wordt, kinderen bepalen zelf hoeveel ze eten.

Baby’s kunnen op deze leeftijd leren om uit een beker te drinken. Vanaf acht tot tien maanden kan een baby enkele slokjes uit een beker drinken. Wanneer uw baby enkele slokjes uit een gewone beker kan drinken, kan uw baby ook al snel de stap maken naar het drinken van meerdere slokjes achter elkaar. Meestal duurt het enkele weken tot maanden voordat een kind goed uit een open beker kan drinken. Dit gaat niet zonder knoeien. Er kan dan gebruik gemaakt worden van een tuitbeker of anti-lekbeker. Het drinken uit verschillende bekers kan afgewisseld worden.

De boterhammen kunnen besmeerd worden met allerlei beleg. Besmeer elke boterham met margarine. Kies als zoet beleg bijvoorbeeld banaan, appel, avocado, aardbei, stroop, gepureerd fruit of fruitspread. Honing is voor kinderen jonger dan 1 jaar gevaarlijk in verband met bacteriën.
Bij hartig beleg kunt u denken aan ei, notenpasta of pindakaas (100% pindakaas), magere vleeswaren als kipfilet, ham en vegetarische smeerworst. Dit is beter dan smeerleverworst, vanwege de grote hoeveelheid vitamine A. Ook een salade op brood als komkommersalade of een salade gemaakt van ei of tonijn is gezond.
Als kaas kunt u kiezen voor hüttenkäse, lightzuivelspread, 30+ smeerkaas met minder zout, smeerbare geitenkaas, mozzarella of cottage cheese. Gewone ‘harde’ kaas geeft u liever pas vanaf 4 jaar, omdat daar teveel zout en verzadigd vet in zit.

Voorbeelddagmenu (de hoeveelheden zijn een richtlijn)

Tijdstip

Voeding

07.00

borstvoeding of bekertje met 150 ml zuigelingenvoeding, 1 sneetje bruinbrood met dieetmargarine en beleg of 200 ml pap gemaakt van volkorenmeel en afgekolfde melk of zuigelingenvoeding

09.30

fruit, water of slappe, afgekoelde thee

12.00

borstvoeding of 150 ml zuigelingenvoeding, 1 sneetje bruinbrood met margarine en beleg

14.30

reepje brood, fruit of soepstengel, water of slappe afgekoelde thee

17.00

1-2 opscheplepels geprakte aardappel, volkorenmacaroni of zilvervliesrijst

3 eetlepels fijngesneden groente

1 eetlepel vlees, vis, kip of vleesvervanger, bereid met vloeibare bakboter of olie     

19.00-19.30

borstvoeding of 150-200 ml zuigelingenvoeding

  • Aantal voedingen per dag: 5
  • Hoeveelheid melk per dag: in totaal ongeveer 600 milliliter
  • Aantal uren slaap ’s overdag: ongeveer 3 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Baby’s van 10-12 maanden 

Uw baby kan voor het grootste deel met het gezin mee-eten. Afhankelijk van hoe goed uw kindje kan kauwen, kunt u hem of haar steeds meer verschillende soorten eten geven. Denk hierbij ook aan kruiden die u zelf gebruikt bij het koken. Zout toevoegen is ook nu niet nodig, omdat er in ons eten van zichzelf al voldoende zout zit.

Wanneer u opvolgmelk gebruikt, kunt u de overstap maken naar nummer 3 en starten met een toetje. Vanaf 1 jaar kunt u de overstap maken naar (koe)melk. Uw kind heeft dan ongeveer 300 milliliter halfvolle of magere melkproducten nodig.

Geef als ouders het goede voorbeeld. Eet zelf gezond, gevarieerd en eet aan tafel. Kinderen volgen uw voorbeeld. Zorg aan tafel voor rust, dus geen afleidend speelgoed, tv of telefoon. Zorg ook dat u op tijd eet. Een moe kind eet minder goed.
Geef eten niet als troost of beloning. Dit kan op latere leeftijd leiden tot overgewicht of ongezonde eetgewoontes. Een kind heeft vaak meer aan aandacht.
Op deze leeftijd is beweging al erg belangrijk. Stimuleer uw kind om lekker te bewegen.

Voorbeelddagmenu (de hoeveelheden zijn een richtlijn)

Tijdstip

Voeding

07.00

borstvoeding of bekertje met 150 ml zuigelingenvoeding, 1 sneetje bruinbrood met dieetmargarine en beleg

of 200 ml pap gemaakt van volkorenmeel en afgekolfde melk of zuigelingenvoeding

09.30

fruit, water of slappe afgekoelde thee

12.00

borstvoeding of 150 ml zuigelingenvoeding, 1 sneetje bruinbrood met margarine en beleg

14.30

reepje brood, fruit, soepstengel of schaaltje magere yoghurt, water of slappe afgekoelde thee

17.00

1-2 opscheplepels geprakte aardappel, volkorenmacaroni of zilvervliesrijst                        

3 eetlepels fijngesneden groente                         

1 eetlepel vlees, vis, kip of vleesvervanger, bereid met vloeibare bakboter of olie                                     

toetje:      magere yoghurt, magere kwark of fruit

19.00-19.30

borstvoeding of 100-150 ml zuigelingenvoeding

  • Aantal voedingen per dag: 5
  • Hoeveelheid melk per dag: in totaal ongeveer 450-500 milliliter
  • Aantal uren slaap ’s overdag: ongeveer 3 uur
  • Aantal uren slaap ’s nachts: ongeveer 12 uur

Bij twijfels over het voeden, de eetontwikkeling of mogelijke allergische reacties op voeding is het belangrijk om een deskundige te raadplegen. Dit kan een huisarts, consultatiebureau of diëtist zijn.

Informatie 

Meer informatie kunt u vinden op de volgende websites:

www.voedingscentrum.nl
www.vitamine-info.nl
www.lalecheleague.nl
www.prelogopedie.nl
www.oeiikgroei.nl

Sluiten

Welke informatie wilt u downloaden?

De pagina die u nu bekijkt, is automatisch aangevinkt om te downloaden. Ziet u hieronder nog meer pagina’s staan? Dan kunt u zelf aanvinken welke pagina’s u wilt toevoegen.

De huidige pagina

Lettergrootte PDF
Deel PDF via: