• Print

Erythrocyte vesiculation: a survival strategy

Proefschrift van Frans Willekens
Na 120 dagen verdwijnen rode bloedcellen uit de bloedbaan. In deze 120 dagen verliezen de rode bloedcellen 20 procent van het rode, zuurstofdragende eiwit hemoglobine. Willekens onderzocht de oorzaken van het hemoglobineverlies in samenhang met beschadigingen in de membraan, die de rode bloedcel omhult.

Hoe overleeft de rode bloedcel?

Rode bloedcellen verliezen het rode, zuurstofdragende eiwit hemoglobine door de vorming en afsnoering van hemoglobinebevattende blaasjes, de vesikels. Vesikels worden snel uit de bloedbaan weggevangen door macrofagen die deze vesikels o.a. herkennen aan het fosfolipide fosfatidylserine. De snelle klaring voorkomt de ongewenste stolselvorming die door vesikels kan ontstaan.
In vesikels zijn beschadigde vormen van een membraaneiwit (band 3) gevonden, die het antigeen vormen waardoor oude cellen herkend worden. Dit antigeen wordt herkend door natuurlijk voorkomende autoantistoffen. Op vesikels zijn ook antistoffen gevonden, die door macrofagen herkend kunnen worden.
Deze bevindingen wijzen erop dat vesikelvorming voor de rode bloedcel een manier is om zich te ontdoen van beschadigde membraaneiwitten en de daarmee geassocieerde herkenning door macrofagen. Zo wordt een vroegtijdig einde van de rode bloedcel voorkomen. Mogelijk leiden deze resultaten tot een verbetering van rode bloedcellen die gebruikt worden voor transfusie.

Proefschrift

Frans Willekens (Middelburg, 1947) studeerde scheikunde in Nijmegen en klinische chemie in Arnhem. Willekens werkt als klinisch chemicus voor Ziekenhuis Rijnstate en deed bovengenoemd onderzoek ter verkrijging van de graad van doctor op het gebied van Medische Wetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. De verdediging van dit proefschrift vindt plaats op vrijdag 24 september 2010 aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Publicaties

Het proefschrift ‘Erythocyte versiculation a survival strategy’ bestaat uit zes artikelen die Willekens eerder heeft gepubliceerd in vakbladen.

1. Quantification of loss of haemoglobin components from the circulating red blood cell in vivo
F.L.A. Willekens, F.H. Bosch, B. Roerdinkholder-Stoelwinder, Y.A.M. Groenen-Döpp en J.M. Werre
European Journal of Haemaiology (1997) 58: 246-250

2. Hemoglobin loss from erythrocytes in vivo results from spleen-facilitated vesiculation
F.L.A. Willekens, B. Roerdinkholder-Stoelwinder, Y.A.M. Groenen-Döpp, H.J. Bos, G.J.C.G.M. Bosman, A.G. van den Bos, A.J. Verkleij en J.M. Werre
Blood (2003)

3. Liver Kupffer cells rapidly remove red blood cell–derived vesicles from the circulation by scavenger receptors
F.L.A. Willekens, J.M. Werre, J. Kar Kruijt, B. Roerdinkholder-Stoelwinder, Y.A.M. Groenen-Döpp, A.G. van den Bos, G.J.C.G.M. Bosman en T.J.C. van Berkel
Blood (2005)

4. Erythrocyte vesiculation: a self-protective mechanism?
F.L.A. Willekens, J.M. Werre, Y.A.M. Groenen-Döpp, B. Roerdinkholder-Stoelwinder, B. de Pauw en G.J.C.G.M. Bosman
British Journal of Haematology (2008) p. 549–556

5. Erythrocyte Aging: A More than Superficial Resemblance to Apoptosis?
G.J.C.G.M. Bosman, F.L.A. Willekens en J.M. Werre
Cellular Physiology and Biochemistry (2005)

6. The red cell revisited: matters of life and death
J.M. Werre, F.L.A. Willekens, F.H. Bosch, L.D. De Haan, S.G.L. van der Vegt, A.G. van den Bos en G.J.C.G.M. Bosman
Cellular and Molecular Biology (2004) p. 139-145