Uw ziekenhuis met lokaties in Arnhem, Zevenaar, Velp, Dieren en Arnhem-Zuid.


Promotie verpleegkundig specialist Nienke Langebeek

08-06-2017 

Nienke Langebeek (verpleegkundig specialist hiv bij Rijnstate) is donderdag 8 juni gepromoveerd op haar onderzoek naar factoren die therapietrouw bij hiv-patiënten beïnvloeden. Het onderzoek van Langebeek laat zien dat therapietrouw het meest beïnvloed wordt door de overtuiging van de patiënt van het belang van therapietrouw, het geloof dat men therapietrouw kan zijn, ongerustheid over de bijwerkingen en de overtuiging van nut en noodzaak van de medicijnen. Verder zijn van invloed het gebruik van middelen zoals alcohol en drugs, vertrouwen in en tevredenheid over de zorgverlener, het hiv-stigma en sociale steun uit de naaste omgeving van de patiënt.

Hiv (human immunodeficiency virus) is sinds de introductie van combinatietherapie (1996) geen dodelijke, maar een chronische infectieziekte. Hoewel de ontwikkelingen er voor hebben gezorgd dat mensen met HIV steeds minder pillen moeten innemen, is het voor veel mensen nog moeilijk om therapietrouw te zijn. Geneesmiddelen werken beter als de patiënt therapietrouw is: als ze zich houden aan de met de zorgverlener afgesproken behandeling en medicatie. Voor het succes van de behandeling van HIV is een hoge mate van therapietrouw (>85%) noodzakelijk. Bij een lage therapietrouw bestaat de kans op resistentie tegen het gebruikte middel, waardoor dit zijn werkzaamheid verliest.

Meten van therapietrouw
Er is geen ‘gouden standaard’ voor het meten van therapietrouw. Langebeek geeft in haar proefschrift aan dat een combinatie van verschillende methoden het beste beeld lijkt te geven. Het gaat dan om: het invullen van vragenlijsten door de patiënt, elektronische monitoring (registratie wanneer de pot met medicatie geopend wordt), een inschatting van de therapietrouw door de verpleegkundig specialist en het meten van medicatiespiegels in het bloed.

Kwaliteit van leven en ouder worden met hiv
Door de goede behandelingsmogelijkheden worden mensen met hiv ouder dan voorheen. Als gevolg van een hogere leeftijd en langdurig medicatie gebruik, hebben zij een verhoogd risico tot het oplopen van zogenaamde ouderdomsziekten. Gemiddeld ligt de leeftijd voor deze aandoeningen bij mensen met hiv lager dan bij mensen zonder hiv. Nienke Langebeek heeft een grote groep patiënten (ouder dan 45 jaar) met hiv een langere periode gevolgd en vergeleken met een vergelijkbare groep mensen zonder hiv. Beide groepen zijn gevraagd naar kwaliteit van leven en de aanwezigheid van depressieve symptomen. Uit dit onderzoek kwam onder andere naar voren dat mensen met hiv minder fysieke kwaliteit van leven ervaren in vergelijking met leeftijdsgenoten zonder hiv. Er werd echter geen bewijs gevonden dat het verschil in kwaliteit van leven tussen mensen met hiv en mensen zonder hiv duidelijker werd met een groter aantal aanvullende ziekten.

Meer onderzoek naar therapietrouw
Therapietrouw en kwaliteit van leven zijn belangrijke aandachtspunten in de verpleegkundige zorg voor HIV-patiënten. Nienke Langebeek concludeert dan ook dat ondanks dat de medicatie bij hiv eenvoudiger is geworden, therapietrouw nog steeds doorslaggevend is voor het resultaat van de behandeling. Toekomstig verpleegkundig onderzoek zou dan gericht moeten zijn op nieuwe strategieën om therapietrouw te verhogen en om kwaliteit van leven van mensen met hiv te handhaven of te verbeteren.

Over Nienke Langebeek
Nienke Langebeek (1957) werkt als verpleegkundig specialist bij Rijnstate. Sinds 1986 is ze gespecialiseerd in de zorg voor patiënten met een hiv-infectie.
Nienke Langebeek verdedigt haar proefschrift op donderdag 8 juni om 14.00 uur in Amsterdam (Universiteit van Amsterdam).

De titel van haar proefschrift is: Treatment adherence, health related quality of life and aging in HIV-1 infected patients. Haar promotores zijn Prof. Dr. M.A.G. Sprangers en Prof. Dr. P. Reiss. Haar co-promotor is dr. P.T. Nieuwkerk.