Specialismen
Leveraandoeningen door alcoholgebruik
De lever
Voor uitleg over de algemene werking van het spijsverteringsstelsel, kunt u deze link spijsvertering aanklikken.
De lever is een belangrijk orgaan met veel verschillende functies. Behalve de aanmaak van galvloeistof vindt ook stapeling van vitaminen en mineralen in de lever plaats. In de lever worden veel essentiële stoffen geproduceerd, zoals eiwitten en vetten. Daarnaast maakt de lever giftige stoffen en medicijnen onschadelijk en speelt de lever een belangrijke rol bij de energiehuishouding. De lever is een bijzonder orgaan met een grote reservecapaciteit en een groot herstelvermogen. Wanneer een deel van de lever verwijderd wordt, groeit het resterende deel weer aan. Een voorwaarde hiervoor is dat het achtergebleven deel van de lever gezond en groot genoeg is. Vanwege de grote reservecapaciteit van de lever geven leverziektes vaak pas in een laat stadium klachten. In een vroeg stadium hebben veel mensen met leverziekten geen klachten. Dit komt doordat het gezonde deel van de lever de verschillende functies goed genoeg kan uitvoeren.
Wat is het effect van alcohol op de lever?
Alcohol wordt via de wand van het maag-darmkanaal opgenomen in het bloed. Met het bloed wordt de alcohol vervolgens naar de lever getransporteerd. Het grootste deel van de alcohol die in het bloed terecht komt, wordt afgebroken in de lever waarbij schadelijke stoffen vrijkomen. Deze kunnen de levercellen beschadigen. Door de beschadiging van de levercellen kunnen de normale functies van de lever minder goed verlopen. Hierdoor gaan water, eiwitten en vetten zich ophopen in de levercellen, dit kan leververvetting en ontsteking van de lever veroorzaken. Langdurige ontsteking leidt tot het afsterven van levercellen en levercirrose. Bij levercirrose wordt gezond weefsel van de lever vervangen door littekenweefsel. De kans op beschadiging van de lever neemt toe naarmate iemand meer en gedurende langere tijd alcohol gebruikt. In het algemeen kunnen mannen meer alcohol verdragen dan vrouwen, zonder dat schadelijke effecten optreden in de lever. Er zijn echter individuele verschillen.
Risicofactoren
Het is moeilijk te voorspellen wanneer leverschade door alcoholgebruik optreedt. Behalve de hoeveelheid alcohol speelt de duur van het gebruik een belangrijke rol. Daarnaast spelen onderstaande factoren mee:
- Consumptiepatroon
- Geslacht
- Voeding
- Andere aandoeningen, bijvoorbeeld Hepatitis B
- Erfelijke (genetische) factoren
Welke leveraandoeningen kunnen ontstaan?
De verschillende fases van het ziekteproces bij leveraandoeningen door alcoholgebruik zijn:
- Leververvetting (steatose)
- Leverontsteking (hepatitis)
- Leverfibrose: overgangsfase van hepatitis naar levercirrose
- Levercirrose
- Leverkanker (hepatocellulair carcinoom)
Als gevolg van een zeer grote hoeveelheid alcohol kan een acute alcoholische hepatitis optreden. Dit is een plotseling optredende leverontsteking.
Wat zijn de klachten?
Acute klachten:
- Aangeschoten of dronken gedrag
- Vermindering van het reactievermogen en het bewegingspatroon
- Maagklachten, zoals misselijkheid en braken
- Moeheid
- Hoofdpijn
- Gebrek aan eetlust
- Pijn in de bovenbuik
- Geelzucht
- Soms koorts
- Complicaties: stollingsproblemen, vochtophoping in de buik en hersenbeschadiging
Bij chronische klachten en als de lever ernstig beschadigd is:
- Vermoeidheid
- Geelzucht
- Pijn in de bovenbuik
- Jeuk
- Gebrek aan eetlust
- Gewichtsverlies
- Blauwe plekken
- Kleine spinvormige bloedvaatjes op de borst en bovenarmen
- Borstvorming bij mannen
In een later stadium ontstaat stuwing in de bloedvaten in de lever, door de vorming van littekenweefsel. Doordat de druk in de bloedvaten in de lever toeneemt, zoekt het bloed een andere weg om te stromen. Door de toegenomen bloeddruk in de lever kan vocht vanuit de bloedvaten in de buikholte terechtkomen (ascites). Als de lever zijn functie niet goed meer kan uitoefenen, gaan op den duur ook andere organen minder goed functioneren. Hierdoor kunt u last krijgen van diarree, kortademigheid en diabetes (suikerziekte). Uiteindelijk kunnen ook de hersenen en nieren aangetast raken. Doordat de lever niet goed functioneert, treedt als het ware vergiftiging van de hersenen op. Hierdoor ontstaat verwardheid en kunt u uiteindelijk zelfs in coma raken.
Wat is de oorzaak?
Alcohol kan de oorzaak zijn van verschillende leveraandoeningen. Het is echter een misvatting dat alle leverziekten ontstaan door alcoholgebruik. Leveraandoeningen kunnen bijvoorbeeld ook ontstaan als gevolg van een infectie met een virus, een aangeboren afwijking, een erfelijke aandoening, een auto-immuunziekte of door langdurig medicijngebruik.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
De MDL-arts heeft een aantal onderzoeksmogelijkheden:
- Bloedonderzoek
- Röntgenonderzoek: echografie of MRI-scan
- Leverbiopsie
Welk specialisme?
MDL-ziekten
Behandelmethoden
De enige gerichte behandeling bij leveraandoeningen door alcoholgebruik, is stoppen met alcohol. Leververvetting en beginnende hepatitis kunnen genezen wanneer u volledig en definitief stopt met alcoholgebruik. Bij fibrose en levercirrose kunt u het proces afremmen door te stoppen met alcohol. Levercirrose kan niet genezen. Overige methoden kunnen zijn:
- Medicijnen
- Het zo min mogelijk gebruiken van medicijnen die schadelijk zijn voor de lever
- Behandelen van de complicaties, bijvoorbeeld slokdarmspataderen
- Levertransplantatie
Links
Folder Maag Lever Darm Stichting "Leveraandoeningen door alcoholgebruik"
Folder Maag Lever Darm Stichting "Voeding bij maag-, darm- en leveraandoeningen"
