Specialismen
Hartfalen
Hartfalen is een verzamelnaam voor alle verschijnselen ten gevolge van het niet goed functioneren van het hart, zoals kortademigheid, vermoeidheid, vocht vasthouden, niet goed kunnen presteren. Hierbij kan het hart zijn belangrijkste taak, het bloed rondpompen, niet goed uitvoeren. Door de verminderde pompfunctie krijgt het lichaam te weinig zuurstofrijk bloed. Hierdoor kunnen ook andere organen zoals de nieren minder goed functioneren. Hartfalen is een ernstige chronische ziekte met grote gevolgen voor het dagelijks leven van de patiënt en zijn omgeving. Een goede behandeling is daarom van groot belang.
Mensen met hartfalen kunnen een groot aantal klachten of verschijnselen hebben. Klachten of verschijnselen die iedereen wel eens kan hebben. Bij hartfalen gaat het echter om de combinatie van de klachten. Bij klachten of verschijnselen die mogelijk kunnen wijzen op het hebben van hartfalen, kunt u via uw huisarts worden doorverwezen naar de cardioloog. De cardioloog kan vaststellen of u wel of geen hartfalen heeft.
Oorzaak
Een verminderde pompkracht van het hart is vaak een gevolg van een combinatie van oorzaken.
De meest voorkomende oorzaken van hartfalen zijn:
- Hartinfarct
- Hoge bloeddruk
- Hart klepgebreken
- Hartritmestoornis
- Cardiomyopathie, ziekte van de hartspier
Als de pompkracht van hart is verminderd, is het vaak niet mogelijk om dit weer te herstellen.
Risicogroepen
Hartfalen komt op alle leeftijden voor maar vooral bij mensen van 75 jaar en ouder.
Verschijnselen
Hartfalen is te herkennen aan een combinatie van de volgende symptomen:
- gewichtstoename van twee kilo (of meer) in korte tijd;
- toenemende kortademigheid bij inspanning;
- toenemende vermoeidheid (bijvoorbeeld bij een korte wandeling);
- toenemend vol gevoel in de buik;
- niet meer plat in bed kunnen liggen;
- verminderde eetlust;
- dikke benen, enkels, vingers of buik;
- overdag minder plassen, ‘s nachts vaker plassen;
- toenemende onrust;
- prikkelhoest;
Hartfalen wordt gekenmerkt door periodes van verergering van de symptomen van hartfalen. Dit uit zich onder andere in toenemende kortademigheidklachten en/of het meer vasthouden van vocht (oedemen). Factoren die een rol spelen bij een verergering van hartfalen zijn onder andere: het gebruik van bepaalde geneesmiddelen als pijnstillers (Voltaren, ibuprofen). Het niet innemen van de plastabletten of te veel zout gebruik.
De behandeling
De behandeling is erop gericht om het proces van vermindering van de pompfunctie te vertragen en de klachten te verminderen. Indien de oorzaak van hartfalen niet te behandelen is, is de behandeling gericht op het verlichten van de symptomen en de kwaliteit van leven. De behandeling van chronisch hartfalen bestaat uit medicijnen, leefregels en leefadviezen. De medicijnen zijn gericht op het verminderen van de symptomen en om het voor het hart gemakkelijk te maken om te pompen.
Pacemaker
Als een maximale behandeling met medicijnen onvoldoende effect heeft, kan een pacemaker bij sommige patienten met hartfalen uitkomst bieden.
Waarom krijgen niet bij alle patienten met hartfalen een pacemaker? Omdat er voor een goed effect van de pacemaker een aantal voorwaarden nodig zijn. Een voorwaarde is onder andere dat de wanden van de linker kamer van het hart niet gelijktijdig samentrekken. Deze pacemakerbehandeling heet cardiale resynchronisatie therapie (CRT).
Cardiale resynchronisatie therapie zorgt met behulp van een speciaal ontworpen pacemaker, dat beide kamers van het hart weer tegelijkertijd samentrekken.
Preventie
Hartfalen kan mogelijk worden voorkomen door een gezond leven te leiden. Dit betekent onder andere gezond eten, voldoende bewegen, het voorkomen van stress, niet roken, matig gebruik van alcohol en het voorkomen van overgewicht (zie www. hartstichting.nl/gezond_leven).
Patiënten met hartfalen moeten proberen om niet uit het evenwicht te raken en vocht te gaan vasthouden. Hiervoor is het belangrijk goed de voorschriften te volgen, de medicijnen juist in te nemen en weinig zout te gebruiken.
Hartfalenspreekuur
Op de polikliniek cardiologie werken verpleegkundig specialisten en cardiologen nauw samen. De verpleegkundig specialisten zijn gespecialiseerd in de zorg voor patienten met hartfalen. De cardioloog is verantwoordelijk voor de medische behandeling van hartfalen. De verpleegkundig specialist wordt op verzoek van de cardioloog ingeschakeld.
De verpleegkundig specialist / hartfalenverpleegkundige zorgt voor:
• Praktische informatie over de ziekte en hoe ermee om te gaan;
• Het aanpassen / instellen van de medicatie;
• Het desgewenst bespreken van problemen t.g.v. hartfalen (dieet, sporten, medicijnen);
• Het eventueel doorverwijzen naar hartrevalidatie, psycholoog, diëtist, maatschappelijk werk;
• Informatie over thuiszorg en aanpassingen in huis;
• Afstemming met huisarts, apotheek, thuiszorg en verzorgingshuizen;
• Informatie over resynchronisatietherapie (CRT) en Inwendige defibrilator (ICD);
• Informatie over cardiologische onderzoeken.
Links
www.hartstichting.nlwww.hartvaatgroep.nl
www.nederlandsehartstichting.nl
www.heartfailiurematters.com
www.hartfalendoetertoe.nl
www.stivoro.nl
www.voedingscentrum.nl
www.hartezorg.nl
www.heartfailurefoundation.nl
www.medicinfo.nl (de natriumteller)
www.hartstichting.nl/gezond_leven/zoutquiz/ (De zout Quiz)
Overige interessante info
Folders Nederlandse Hartstichting:
- Dieet bij hartfalen
- Cardiomyopathie
- Werking van het hart
- Medicijnen en hartziekten
- Hartfalen
CD-rom: Leven met hartfalen
Boek: De meest gestelde vragen over hartfalen.
Hartwijzer, Cardiologisch Zapboek van Bart Boon en Richard Braam.
