Aneurysma aorta abdominalis (verwijding van de buikslagader)
Wat is een verwijding van de buikslagader?
Een aneurysma is een plaatselijke verwijding van een slagader. Een Aneurysma Aorta Abdominalis is een verwijding van de levensslagader (aorta) in de buik. De gemiddelde diameter van een normale aorta, in de buik, bij mannen varieert van 2,0 tot 2,4 cm. Bij vrouwen van 1,6 tot 2,2 cm.
Een aneurysma geeft over het algemeen geen klachten of verschijnselen, tenzij het aneurysma door de omvang op omliggende organen gaat drukken, bij ontsteken pijn veroorzaakt of voelbaar gaat kloppen. De jaarlijks gemiddelde groei van een klein aneurysma (≤ 5,5 cm) is ongeveer 3 mm.
Het grootste gevaar van een aneurysma is dat deze plots scheurt (ruptuur). De patiënt krijgt hierbij buik- en/of rugpijn, heeft een voelbaar kloppende massa in de buik en wordt onwel met al of niet verminderd bewustzijn. Bij een ruptuur overlijdt 50% van de patiënten direct. Van de patiënten die het ziekenhuis bereiken sterft 40 - 70% van de patiënten alsnog aan de gevolgen van de ruptuur en de operatie. De kans op een ruptuur neemt toe met de diameter van het aneurysma. In aneurysma’s kleiner dan 4 cm is in 5 jaar de kans op ruptuur ongeveer 2%; boven de 5 cm is dit meer dan 25%.
Oorzaak
Voor het ontstaan van een aneurysma werd slagaderverkalking (atherosclerose) traditioneel als belangrijkste oorzaak gezien. Het aneurysma van de aorta kan ook veroorzaakt worden door een ontsteking, trauma, syfilis of door erfelijke bindweefselziekten (het syndroom van Marfan, Ehlers-Danlos).
Risicogroepen
De kans op het ontstaan van een aneurysma neemt toe bij de leeftijd boven de vijftig jaar. Mannen krijgen vaker een aneurysma dan vrouwen. De kans is vier- tot zesmaal hoger bij mannen (41 per 1000 personen van 55 jaar en ouder) dan bij vrouwen (7 per 1000 personen van 55 jaar en ouder). In vergelijking met mannen heeft het AAA bij vrouwen een tot 3 maal grotere kans om te scheuren.
Preventie
Meer dan 75% van de patiënten met een AAA van 4 cm en groter rookt. Roken is daarmee de belangrijkst vermijdbare risicofactor. Het bij de aanwezigheid van een aneurysma blijven roken, leidt tot een jaarlijkse extra groei van het aneurysma met 15% (0,4 mm). Stoppen met roken is de meest effectieve benadering om de groei van het aneurysma te verminderen. Daarnaast vergroot het roken de kans op scheuren.
Hoge bloeddruk vergroot de kans op het scheuren van een aneurysma door druk op de aortawand. In welke mate het bijdraagt in de groei van het aneurysma is niet geheel opgehelderd.
Er lijkt een verband te bestaan tussen een verhoogd totaal cholesterol gehalte en de aanwezigheid van een aneurysma. Er is echter geen duidelijke relatie tussen het totaal cholesterol en groei van het aneurysma. Het gebruik van cholesterolverlagende middelen (statines) vertraagd de groeisnelheid van atherosclerose. Daarnaast is duidelijk geworden dat het gebruik van statines zowel de mate van groei als de kans op scheuren van aneurysma’s remt.
Behandelmethoden
De behandeling hangt af van de grootte van het aneurysma. U komt in aanmerking voor een operatie:
• bij een aorta doorsnede vanaf 5,5 cm
• als u een erfelijke bindweefselaandoening hebt bij een doorsnede vanaf 4,5 tot 5 cm
Tot die tijd, of als een operatie niet mogelijk is, is het advies om de bloeddruk laag te houden. U krijgt medicijnen en adviezen voor een gezonde leefstijl.
Operatie via de lies
Tegenwoordig worden de meeste aneurysma’s van de aorta via de slagaders in de liezen uitgeschakeld. Hierbij wordt een kleine snee gemaakt net onder de liesplooi. Soms is dit maar aan 1 kant nodig.
Via de lies heeft belangrijke voordelen:
• minder kans op complicaties
• geen groot litteken op de buik
• sneller op de been en naar huis na de ingreep
• minder zware verdoving nodig (het kan soms zelfs onder lokale verdoving)
Niet elke patiënt komt echter in aanmerking voor een vaatoperatie via de lies. Dit is onder andere afhankelijk van de toegankelijkheid via de liesvaten en de omvang en de plek van het aneurysma.
Broekprothese
Soms is een aneurysma niet geschikt om via de liezen te behandelen. Dan plaatst de chirurg een speciale kunststofprothese via een grote operatie waarbij de buikholte open moet. Deze heeft de vorm van een omgekeerde Y en wordt broekprothese genoemd.
De operatie vindt plaats onder algehele narcose.
Waarom niet direct opereren?
De operatie is niet zonder risico. De kans dat een aneurysma scheurt als hij nog klein is, is niet groot. Pas bij een bepaalde grootte is het risico op scheuren zo reëel dat opereren beter is. Afwachten is een lastige periode, ook wel aangeduid met de Engelse term: 'watchful waiting'. Het is belangrijk dat u ondanks de situatie uw dagelijkse dingen blijft doen.
Wanneer spoed?
Als een aneurysma scheurt, dan is de enige behandeling opereren! En wel met spoed!
