Uw ziekenhuis met lokaties in Arnhem, Zevenaar, Velp, Dieren en Arnhem-Zuid.


Alvleesklierkanker

Hoe ontstaat alvleesklierkanker

Alvleesklierkanker is een kwaadaardige tumor in de alvleesklier. Er bestaan verschillende soorten alvleesklierkanker, afhankelijk van het type weefsel waaruit de tumor ontstaat. De meest voorkomende soort alvleesklierkanker is kanker die ontstaat in de afvoerkanaaltjes van de alvleesklier, een zogenoemd ‘adenocarcinoom’. Een adenocarcinoom is een kwaadaardige tumor die gevormd wordt uit klierweefsel. Dit soort tumor kan ook bij andere kankervormen voorkomen. In tweederde deel van de gevallen ontstaat deze tumor in de kop van de alvleesklier, dit wordt een ’pancreaskopcarcinoom’ genoemd.

In en rondom de kop van de alvleesklier kunnen ook tumoren ontstaan die niet afkomstig zijn van het alvleesklierweefsel zelf. Een tumor kan bijvoorbeeld ontstaan in het weefsel van de papil van Vater, het bovenste deel van de dunne darm (de twaalfvingerige darm) of van het onderste deel van de galweg. De naam van deze tumoren is dan afhankelijk van het soort weefsel waaruit de tumor oorspronkelijk is ontstaan. Zo onderscheidt men een tumor van de alvleesklier, een
tumor van de papil van Vater, een galwegtumor of een dunne darmtumor.
Soms kan met weefselonderzoek niet precies worden bepaald uit welk type weefsel een tumor in of rond de kop van de alvleesklier is ontstaan. In dat geval spreken we van een ‘periampullaire tumor’.

Als een alvleeskliertumor groter wordt, kan deze door de wand van de alvleesklier heen groeien. Doorgroei in aangrenzende organen en weefsels is dan mogelijk, vooral in het bovenste deel van de dunne darm (de twaalfvingerige darm), in zenuwen en bloedvaten en in de buikholte. Rondom de alvleesklier bevindt zich een uitgebreid systeem van lymfeklieren. Naarmate een tumor verder doorgroeit, is de kans groter dat er cellen losraken. Deze cellen kunnen in de lymfeklieren terechtkomen en daar uitgroeien tot tumoren (uitzaaiingen). Bij verspreiding via het bloed kunnen er uitzaaiingen ontstaan in andere organen, bijvoorbeeld in de lever en de longen.

Het stadium van de ziekte betekent: de mate waarin de ziekte zich in het lichaam heeft uitgebreid. Dit is van belang voor het vaststellen van de behandeling. Het stadium van de ziekte wordt vastgesteld aan de hand van:
• De grootte van de tumor
• De mate van doorgroei in omringend weefsel
• Aanwezigheid van uitzaaiingen in lymfeklieren of organen

Wat zijn de klachten?

Meestal is de tumor al enige tijd in de alvleesklier aanwezig voordat er klachten ontstaan. De aard en de ernst van de klachten hangt samen met de grootte en de plaats van de tumor in de alvleesklier. De meest voorkomende klachten zijn:
• Verminderde eetlust
• Misselijkheid
• Zeurende pijn in de buik
• Zeurende pijn in de rug
• Een verstoord ontlastingspatroon
• Gewichtsverlies

Als de tumor de galwegen dichtdrukt, kan er geelzucht ontstaan. De ontlasting is hierbij vaak lichtgekleurd en de urine juist erg donker van kleur. In een later stadium van de ziekte kan
jeuk, braken, ernstige vermoeidheid en vetdiarree ontstaan.

Hoe herkent u alvleesklierkanker?

Alvleesklierkanker geeft in het begin geen klachten. Die ontstaan pas wanneer de tumor is doorgegroeid in een ander orgaan. Vaak voorkomende klachten bij patiënten met alvleesklierkanker zijn een zeurende pijn boven of midden in de buik, een verstoord ontlastingspatroon, verminderde eetlust en gewichtsverlies.

Wat is de oorzaak?

De diagnose ‘alvleesklierkanker’ wordt ieder jaar bij ongeveer 1.350 Nederlanders gesteld. De aandoening komt vooral voor bij mensen boven de zestig jaar. In enkele gevallen komt de aandoening ook voor op jongere leeftijd. Alvleesklierkanker komt ongeveer evenveel voor bij mannen als bij vrouwen.
De precieze oorzaak van alvleesklierkanker is onduidelijk. De aandoening komt vaker voor in de westerse landen. Een aantal leefstijlfactoren geven mogelijk een verhoogd risico op het ontstaan van alvleesklierkanker zoals roken, te vette voeding en overmatig alcoholgebruik. Bij ongeveer vijf procent van de mensen met alvleesklierkanker lijkt erfelijkheid een rol te spelen. Ook mensen met een chronische alvleesklierontsteking hebben mogelijk een verhoogd risico op alvleesklierkanker.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Er zijn meerdere onderzoeken mogelijk om alvleesklierkanker vast te stellen. In eerste instantie wordt bloedonderzoek gedaan en een echografie van de buik gemaakt. Afhankelijk van de aard van de klachten en de bevindingen uit de eerste onderzoeken, vindt aanvullend onderzoek plaats.
Als er een tumor is aangetoond, is het nodig om ook de andere omliggende organen van de alvleesklier verder in beeld te brengen. Ook kan het nodig zijn om een stukje weefsel weg te nemen om verder te laten onderzoeken in het laboratorium.
De volgende onderzoeken kunnen plaatsvinden:
• MRCP (Magnetische Resonantie Cholangio Pancreaticografie)
• CT-scan
• ERCP
• Laparoscopie (kijkoperatie)

Behandelmethoden

Aan de hand van de uitslagen van alle onderzoeken wordt tijdens het multidisciplinair gastro-intestinaal oncologie (GIO)-overleg besproken welke behandeling er voor u beschikbaar is.

Bij de meeste patiënten wordt de diagnose in een gevorderd stadium gesteld. Dat wil zeggen dat de tumor is doorgegroeid in omliggende weefsels of dat er uitzaaiingen zijn. Een operatie is bij alvleesklierkanker de enige behandeling die kans geeft op genezing. Omdat de tumor vaak pas laat wordt ontdekt, is dit slechts bij ongeveer vijftien procent van de patiënten mogelijk.

Afhankelijk van het stadium van de ziekte, krijgt u een curatieve (op genezing gerichte) of een palliatieve (gericht op zoveel mogelijk afremmen van de ziekte en klachtenvermindering) behandeling. De behandelend arts zal met u de mogelijke opties bespreken.

Links

Hoe ontstaat kanker
KWF Kankerbestrijding
Folder Maag Lever Darm Stichting "Alvleesklierkanker"